KÜNDEKAR:
Kündekari sanaatını yapan
kişiye verilen ad.
KÜNDEKARİ:
Anadolu’da Selçuklu döneminde
gelişmiş, kendine özgü bir şekil almıştır. Selçuklu, dönemi ağaç eserleri
daha çok mihrap, cami kapısı, dolap kapakları gibi mimari elamanlar olup
gerçekten çok üstün işçilik göstermektedir.
Osmanlı dönemi ahşap işçiliğinde sadelik hakim olmuş, çeşitli teknikler daha
çok cami kapısı, minber, vaaz kürsüsü, dolap kapakları, pencere kapakları ve
bunlara benzer bir çok mimari ögelerde uygulanmıştır.
Kündekarinin hazırlanış teknikleri:
Yıldız (Gökyüzü yıldızları ve sonsuzluğu ifade eder), sekizgen, ongen,
baklava, klasik parke ve birçok geometri desenleriyle uygulanmıştır.
Kürsü ve minber tablaları yahut önemli kapı, pencere, dolap kapaklan... gibi elemanların yapımında kullanılan, küçük ahşap tablalar ve profilli çıtaların -geometrik bir bezeme oluşturacak şekilde- geçmeli olarak birbirine birleştirilmesi tekniği; bu teknikle üretilen yapı elemanı. Tablaların lifleri birbirine ters olarak yerleştirildiği ve biri ötekinin nem ve sıcaklıktan dolayı çalışmasına engel olduğu için, kündekâri tekniğindeki kanatlar düzlüklerini yüzyıllarca korur ve hiç çarpılmazlar.
Hazırlanan suyu düzgün küçük ağaç
parçalarının, önceleri bu iş için ağızları kordon bıçağı şekli verilmiş
rendelerle (el pılanyası) ile kordon profilleri çekilmiş ağaçların, ince ve
hassas bir şekilde işlenerek geçme (zıvana) tekniği ile geometrik bir bezeme
oluşturacak şekilde bir çok parçanın ana kirişlere bağlanması sonucu bir
araya getirilmektedir.
Aralarına farklı tür ve renklerde küçük ahşap tablalar konarak bazı
örneklerde oyma işçiliği, sedef, baga, fildişi kakma (ğömme) işçiliği
uygulanıp, çivi ve tutkal kullanılmadan seren ve kayıtların zıvanalara
geçirilip sıkıştırılmasıyla toplanır.
Kundekarinin en önemli özelliği değişen mevsim şartlarında ısı ve nem
oranının değişmesinden etkilenerek ağacın çalışmamasını sağlamak.
KULLANILAN MALZEMELER:
İç mekan:
Ceviz, şimşir, armut, kiraz, sapelli (maun) gibi ağaçlar kullanılıp,
bezemelerde abanoz, tik, yılan ağacı, wenğe, peleseng, sapelli (maun), altın
varak, bağa (kaplumbağa dış kabuğu, deniz kaplumbağası), gümüş, fildişi,
sedef, yakut ve zümrüt gibi degerli malzemeler kullanılır.
Dış mekan:
Meşe, sapelli (maun), ireko, tik, dişbudak gibi sert hava şartlarına
dayanıklı agaçlar kullanılır.